اختلال شخصیت اجتنابی: علائم، دلایل و روش‌های درمان

اختلال شخصیت اجتنابی (AVPD) یکی از انواع اختلالات شخصیت است که با ترس از ارزیابی منفی دیگران، ترس از طرد شدن و اجتناب از موقعیت‌های اجتماعی مشخص می‌شود. افراد مبتلا به این اختلال، معمولاً احساس بی‌کفایتی دارند و از برقراری روابط نزدیک با دیگران خودداری می‌کنند، چرا که به‌شدت نگران‌اند که دیگران آن‌ها را قضاوت کرده و رد کنند. این اختلال می‌تواند بر روابط اجتماعی، حرفه‌ای و حتی زندگی شخصی فرد تأثیر منفی بگذارد.

در این مقاله، به معرفی علائم، دلایل و روش‌های درمان اختلال شخصیت اجتنابی پرداخته می‌شود.

علائم اختلال شخصیت اجتنابی

افراد مبتلا به اختلال شخصیت اجتنابی معمولاً علائم زیر را تجربه می‌کنند:

• ترس از طرد شدن یا ارزیابی منفی: این افراد به‌طور مداوم از این می‌ترسند که دیگران آن‌ها را رد کنند یا در نظر دیگران به‌عنوان فردی بی‌ارزش دیده شوند.
• اجتناب از موقعیت‌های اجتماعی: به‌دلیل ترس از نقد یا طرد شدن، افراد مبتلا به این اختلال از مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی یا حرفه‌ای که ممکن است به ارزیابی و قضاوت دیگران منجر شود، خودداری می‌کنند.
• احساس بی‌کفایتی یا نقص: افراد مبتلا به AVPD معمولاً احساس می‌کنند که از دیگران پایین‌تر هستند و از اعتماد به نفس کمی برخوردارند.
• نیاز به تایید مداوم: این افراد ممکن است نیاز شدیدی به تایید و تشویق از سوی دیگران داشته باشند، اما از آن‌جا که در موقعیت‌های اجتماعی حضور نمی‌یابند، این نیاز اغلب برآورده نمی‌شود.
• مشکلات در روابط: به‌دلیل ترس از صمیمیت و قضاوت، افراد مبتلا به اختلال شخصیت اجتنابی معمولاً روابط نزدیک و عاطفی دشواری دارند.
• تردید در توانایی‌های خود: این افراد ممکن است در موقعیت‌های حرفه‌ای یا اجتماعی احساس کنند که نمی‌توانند انتظارات دیگران را برآورده کنند و اغلب از انجام فعالیت‌هایی که نیاز به ریسک یا ابتکار دارند، اجتناب می‌کنند.

دلایل اختلال شخصیت اجتنابی

علل دقیق اختلال شخصیت اجتنابی هنوز به‌طور کامل مشخص نیست، اما تحقیقات نشان می‌دهند که عوامل مختلفی می‌توانند در بروز این اختلال مؤثر باشند:

1. عوامل ژنتیکی: برخی از افراد ممکن است به‌طور طبیعی بیشتر در معرض اضطراب و ترس‌های اجتماعی باشند، که می‌تواند به بروز اختلال شخصیت اجتنابی منجر شود.
2. تجربیات کودکی و خانوادگی: والدین یا محیط خانوادگی که در آن انتقاد زیاد یا پذیرش کم وجود داشته باشد، می‌تواند به شکل‌گیری ترس از طرد شدن و بی‌کفایتی در کودک منجر شود. تجربه‌های منفی از قبیل تحقیر یا طرد شدن از سوی همسالان نیز می‌تواند به این اختلال دامن بزند.
3. شخصیت‌های درون‌گرا: افرادی که شخصیت‌های درون‌گرا دارند و به‌طور طبیعی از برقراری روابط اجتماعی پرهیز می‌کنند، ممکن است بیشتر در معرض اختلال شخصیت اجتنابی باشند.
4. شرایط روانی دیگر: اختلالات اضطرابی و افسردگی می‌توانند به بروز علائم اختلال شخصیت اجتنابی کمک کنند، زیرا افراد مبتلا به این اختلالات ممکن است بیشتر به‌طور اجتنابی از موقعیت‌های اجتماعی و چالش‌ها دوری کنند.

درمان اختلال شخصیت اجتنابی

درمان اختلال شخصیت اجتنابی معمولاً به‌طور موثر از روان‌درمانی شروع می‌شود. برخی از روش‌های مؤثر در درمان این اختلال عبارتند از:

1. درمان شناختی-رفتاری (CBT)

درمان شناختی-رفتاری یکی از بهترین روش‌ها برای درمان اختلال شخصیت اجتنابی است. این نوع درمان به فرد کمک می‌کند تا افکار منفی و ترس‌های بی‌اساس خود را شناسایی و اصلاح کند. هدف از این درمان این است که فرد بتواند با موقعیت‌های اجتماعی مواجه شده و توانایی‌های خود را در این زمینه تقویت کند.

2. درمان درمانی بین‌فردی (IPT)

در درمان بین‌فردی، درمانگر به فرد کمک می‌کند تا مشکلات روابطی خود را شناسایی کرده و مهارت‌های ارتباطی بهتری برای تعامل با دیگران یاد بگیرد. این درمان به فرد کمک می‌کند تا خود را در موقعیت‌های اجتماعی بیشتر در معرض قرار دهد و از ترس‌های خود کم کند.

3. درمان حمایتی (Supportive Therapy)

در این روش درمانی، درمانگر به فرد کمک می‌کند تا احساسات خود را در یک محیط امن و غیرقضاوتی بیان کند و از حمایت درمانی برای مقابله با مشکلات روانی خود بهره‌مند شود. درمان حمایتی می‌تواند به افراد مبتلا به اختلال شخصیت اجتنابی کمک کند تا احساس ارزشمندی و اعتماد به نفس بیشتری پیدا کنند.

4. دارودرمانی

اگر اختلال شخصیت اجتنابی با اضطراب اجتماعی یا افسردگی همراه باشد، ممکن است داروهای ضد اضطراب یا ضد افسردگی برای کنترل علائم استفاده شوند. داروها معمولاً به‌عنوان کمک درمانی در کنار روان‌درمانی استفاده می‌شوند.

نکات کلیدی در درمان اختلال شخصیت اجتنابی

• صبوری: درمان اختلال شخصیت اجتنابی نیاز به زمان دارد. تغییرات در رفتار و افکار فرد به‌طور تدریجی رخ می‌دهند.
• حمایت اجتماعی: داشتن سیستم حمایتی از دوستان، خانواده یا گروه‌های درمانی می‌تواند در روند درمان تأثیر زیادی داشته باشد.
• تمرین مداوم: فرد باید به‌طور مداوم در موقعیت‌های اجتماعی قرار بگیرد و به خود اجازه دهد که از اشتباهات یاد بگیرد.
• ایجاد انگیزه: انگیزه فرد برای تغییر و پذیرش درمان بسیار مهم است. اگر فرد خود را متعهد به درمان بداند، احتمال موفقیت بسیار بالاست.

نتیجه‌گیری

اختلال شخصیت اجتنابی یکی از اختلالات روانی است که می‌تواند زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد، اما با درمان‌های مناسب مانند روان‌درمانی شناختی-رفتاری (CBT) و درمان‌های بین‌فردی (IPT) می‌توان آن را به‌طور مؤثر درمان کرد. مهم‌ترین قدم برای درمان این اختلال، پذیرش واقعیت و جستجوی کمک تخصصی است.

اگر شما یا کسی از اطرافیانتان به اختلال شخصیت اجتنابی مبتلا هستید، می‌توانید از خدمات مشاوره‌ای دکتر زینب شهاب زاده بهره‌مند شوید و به زندگی بهتر و سالم‌تری دست یابید.

مشاوره برای اختلال شخصیت اجتنابی با دکتر زینب شهاب زاده

برای مشاوره و درمان اختلال شخصیت اجتنابی، همین حالا با دکتر زینب شهاب زاده تماس بگیرید.

✅ مشاوره حضوری در تهران
✅ مشاوره آنلاین برای سراسر کشور
✅ تخصص در درمان اختلالات شخصیت با روان‌درمانی تخصصی

📌 درخواست مشاوره زینب شهاب زاده